#018 Bouba Dola

boubadola, rotterdam, amsterdam, filmmaker, schrijver, congo, writer, producer, musician, instruments

‘Bouba, daar spreek je niet mee af, die moet je vangen’. Een heldere observatie van een kunstenaar, in de breedste zin van het woord. Geboren in Kinshasa Congo, getogen in Brabant en in wereldsteden zoals Parijs, Rotterdam, Amsterdam en London. Een drie dagen durende coma bracht verandering in het brein van Bouba. Hij ontwaakde met een geheel andere kijk op het leven. Van filmmaker, tot schrijver, producer, vormgever; hij valt niet in een hokje te plaatsen eigenlijk. Nulverbaal ving hem Bouba in het Eye museum in Amsterdam.

Voor de mensen die je nog niet kennen, zou je jezelf willen voorstellen?
“Mijn naam is Bouba, Bouba Dola, ik maak video’s, muziek en ik schrijf onzin en korte verhalen.”

Onzin en korte verhalen?
“Ja het is geen onzin, het is een soort therapie voor mij. Ik schrijf en film en ik maak visuele kunst en ik kijk graag naar de wereld.”

Waar ben je geboren?
“In Kinshasa, Congo, ik, ben hier heel jong naartoe verhuisd. Ik heb een broertje en een zusje en mijn zusje heeft al een kind hoe gek is dat.”

Hoe was het om als eerstgeborene tweede genratie allochtoon op te groeien in Nederland?
“Ik kreeg heel veel vrienden omdat ik donker was natuurlijk. Als kind hield ik me er niet mee bezig maar ik woonde in een dorp en ik kwam er op een gegeven moment achter dat heel veel mensen niets anders dan het dorp kenden. Ik ging vaak naar familie in Parijs en hoe ouder ik werd hoe meer het me opviel dat er een verschil was in cultuur.”

Hoe heeft je dat gevormd?
“Ik denk dat het me rijker heeft gemaakt. Toen ik op ouder leeftijd in Rotterdam ging wonen merkte ik dat er een kloof was tussen blank en zwart net als in het dorp alleen stonden mensen meer open voor elkaar. Met mijn achtergrond en de racsisme die daarbij kwam kijken heeft me toch iets meegegeven waardoor ik niet moeilijk doe om Zwarte Piet bijvoorbeeld, het zit me niet echt dwars. Ik kan hier nu in het Eye museum zitten als enige zwarte en dat doet me niks. Ik voel me nog steeds een alien hahaha.”

Hoe oud was je toen je wegging uit het dorp?
“Ik was zestien of zeventien toen ik naar Eindhoven verhuisde om te studeren. Ik kwam al vanaf jongs af aan in wereldsteden en je krijgt het gevoel dat een dorp een straat is en niet meer. Ik moest het dorp uit. Ik ging ICT studeren.”

Waarom koos je voor de opleiding ICT?
“Ik had een neef die altijd op bezoek kwam en heel veel met computers deed. Hij woonde in Rotterdam en ik vond het heel tof dat hij zoveel verstand had van electriciteit. Hij is een nerd en dat heeft mij geinspireerd. Ik heb ook altijd iets met televisie’s gehad; dan maakte ik ze kapot omdat ik wilde weten hoe de mechaniek werkte. Zo kwam het idee om ICT te gaan studeren maar het bleek achteraf niet mijn roeping te zijn.”

Is er een ervaring in je leven geweest die een omslagpunt is geweest?
“Ja ik heb op mijn veertiende in coma gelegen, dat had ik wel nodig denk ik hahaha. We hadden een schoolfeest ik zat in de brugklas, havo/vwo. Het was mijn eerste schoolfeest en mijn eerste echte ervaring met alcohol. Ik ging indrinken met klasgenoten alleen had ik die dag niets gegeten. Ik had twee flessen port gekocht en die heb ik in mijn eentje opgedronken. Ik viel flauw op de dansvloer en ik bleek een alcoholvergifteging te hebben opgelopen.”

Hoe lang heb je in coma gelegen?
“Twee of drie dagen maar het voelde aan als duizend jaar.”

Hoorde je wat er om je heen gebeurde?
“Ze hebben me een bloedtransfusie gegeven omdat mijn bloed 80% uit alcohol bestond. Ik was in een diepe slaap.” 

Ik heb zelf nooit in coma gelegen maar ik denk wel dat er meer is dan wat wij hier op aarde meemaken. Hoe heb jij dat ervaren?
“Het gevoel dat je na een vette droom wakker wordt waarin je kon vliegen. Dat was geen droom, dat was echt. De cultuur in Afrika was vroeger een feest nadat er iemand dood ging. Je werd bevrijd als het ware. Je lichaam is je huis maar het is tegelijkertijd een gevangenis. Je kan niet beslissen van ik ga nu even rondje maken. Tenzij je slaapt, wanneer je geest tot rust komt.
Het voelde als duizend jaar omdat tijd niet bestaat. Je kan daar letterlijk alles. Het was een ander wereld en het voelde heel prettig aan. Toen ik uit de coma kwam heb ik veel mensen opgezocht en geïnterviewd die hetzelfde hebben meegemaakt. Het blijkt dat zij hetzelfde hebben ervaren een gevoel van thuiskomen alsof je bij je moeder bent maar dan een stuk intenser. Je hebt een bepaalde vrijheid die je hier niet hebt omdat je een lichaam hebt met alle beperkingen zoals slapen, naar het toilet gaan, lopen, daar in die wereld ben je vrij.”

boubadola, rotterdam, amsterdam, filmmaker, schrijver, congo, writer, producer, musician, instruments

Dan heb je voor je gevoel 1000 jaar geleefd en dan wordt je wakker, wat doe je dan?
“Mijn wereldse gedachtes waren veranderd, je gaat mee met alles wat er om je heen gebeurt. Ik kreeg natuurlijk een preek van mijn familie maar naarmate je ouder wordt… Ik zie het als een blessing. Ik denk dat je ziel voor je geboorte bepaalde gebeurtenissen moet doormaken. Dit heeft me een betere kunstenaar gemaakt. Ik voetbalde bijvoorbeeld heel veel en ik zat bij jong PSV ik had makkelijk prof kunnen worden. Mijn achterneef zit bij Feyenoord en zijn broertje bij Liverpool. Na die coma weet ik nog dat ik in mijn slaapkamer naar alle posters van voetballers keek en echt het gevoel had van ‘wie is dit’. Dus naast mijn Afrikaanse familie die zich zorgen maakte voelde ik geen aansluiting meer met wie ik voor mijn coma was. Ik besefte dat ik zoveel meer ben, daarom moest ik ook het dorp uit.”

Je zegt dat je zonder de coma nooit kunstenaar was geworden, wanneer viel bij jouw het kwartje dat dit je pad is?
“Mijn leven voelde na de coma aan als een film; dat ik de hoofdrol had in mijn eigen film. Ik heb niet echt gekozen voor het weggaan uit Brabant, ik liet me gewoon gaan en ik hield heel veel van computers. Die neef van mij had zijn hele leven in Rotterdam gewoond en hij kwam graag bij ons. Hij liet me zien dat de processor van je computer het hart is, het geheugen de hersenene en de bleodvaten de bedrading. Ik zag de menselijke overeenkomst en dat het te programmeren valt. Ik vond het heel interresant en ben eigenlijk door hem meegegaan in zijn wereld.”

Hoe was de fase in Eindhoven?
“Ja vrijheid, je hoefde je aan niemand te verantwoorden. Overdag naar school en ‘s avonds een krat bier en vrienden. Ik kwam vaak in Parijs bij familie en vrienden en ik had een bepaalde werelds gevoel bij die stad. Metro’s, Japanners die foto’s maken, dat prikkelde mijn ogen. Als ik iets zag dan bleef het me bij en ik begon met het maken van foto’s, ik begon in die fase ook met schrijven. Door mijn coma zag ik de overeenkomsten met de computer en langzaam werd ik geinspireerd door de naschoolse activiteit en dat was graffiti spuiten.”

Wat betekende HipHop voor jou?
“Rebelse vrijheid en eerlijkheid. Vooral het gevoel dat de mensen waar ik naar luisterde, Wu-Tang en Tupac, ze brachten me dichtbij hun ziel. Vooral bij Tupac had ik het gevoel dat hij al heel jong niet meer wilde leven omdat hij wist dat dit het niet was. Er waren meerdere keren schoten op hem afgelost en hij zag een andere kant van de maatschappij mede door de bijna doodervaringen. Ik vond het fijn om naar artiesten te luisteren die vanuit hun ziel spraken. En jazz beluisterde ik ook veel zonder tekst het liefst als achtergrondmuziek of Jimmy Hendrix, dat werd mijn eigen religie en spiritualiteit.”

Heb je ook rolmodellen?
“Ja, iedereen is mijn rolmodel; die man die daar loopt bijvoorbeeld, zolang hij niets raars doet hahaha. Voetballers, Spice Girls hahaha maar ja eigenlijk gewoon mensen die dwars door het water kunnen kijken. Ik heb elke week weer een nieuw rolmodel. Nu bijvoorbeeld een Rusische filmmaker die filmpjes maakt van mijn toestand; tussen leven en dood. Hij heeft het zelf nooit meegemaakt maar het is ontstaan vanuit een bepaalde vraag, een droomtoestand. Mijn rolmodellen veranderen mensen die goed doen, zichzelf verbeteren en anderen inspireren. Ze hoeven er niet mee te koop te lopen zolang ze mensen inspireren.”

De staat tussen leven en dood en die filmmaker waar je het over hebt, het lijkt alsof jij dat ook doet; een bepaalde handtekening in je werk. Je werkt heel erg met kleur en projectie hoe komt zo’n proces tot stand? Ben je hier bewust van tijdens het filmen, droom je erover of gebeurt dit tijdens het editen?
“Ik kan iets filmen, denk er niet echt over na en dan tijdens het editen ontstaat er iets. Door de ervaring op mijn veertiende lijkt het alsof mijn oude hersenen zijn ontnomen en het vervangen is door een tijdelijke leegte. Ik kan heel lang naar mensen kijken, hun emotie’s voelen, met hen samensmelten zonder het door te hebben dat ik naar hen staar. Gisteravond ben ik bijvoorbeeld helemaal opgegaan in het proces van muziek maken en het duurde tot drie uur ‘s nachts.”

Voor iemand met zo’n empathisch vermogen valt het me op dat je een innerlijke rust hebt waar menig mensen miljoenen voor betalen en cursussen voor volgen. Hoe doe je dit?
“Ja ik was vroeger drukker hahaha maar dat veranderde na de coma. In de pauze kon ik vroeger naar de Intertoys om Sonic te spelen en vergat ik gewoon te eten. Ik had vroeger al mijn eigen wereld waarin ik leefde. Ik ben rustiger geworden, ik kan het leven meer omarmen of ik heb er meer vrede mee dat ik elk moment kan sterven en dat ik daar geen angst voor heb. Die vrede heb ik gewoon; dat het goed is.”

Waarom ben je hier op aarde?
“Dat is een goede vraag, ik lees nu een boek over Ayurveda het gaat over waarom je hier op aarde bent. Over de vedische filosofie. Het is geen religie maar een levenswijze. Zij geloven waar ik een tijdje geleden in begon te geloven; dat je jezelf op aarde moet verbeteren en dat je los daarvan een missie hebt die je moet vervullen hier op aarde. Iedereen heeft een database en als je horoscoop zegt dat je een Waterman bent zoals ik dan betekend dat dit je basis is maar dat het belangrijk is dat je verder van je basis afkomt en leert om een Vis of Steenbok te zijn. Het goddelijke leer je te ontwaken doordat je jezelf uit je omhulsing losmaakt en het durft te omarmen.”

boubadola, rotterdam, amsterdam, filmmaker, schrijver, congo, writer, producer, musician, instruments

Hoe is het om ondanks de media, meningen van familie en vrienden trouw aan jezelf te blijven. Gaan wij mensen niet, als het ware, geprogrammeerd door onze omgeving door het leven?
“Ik ben nog steeds geprogrammeerd. Ik heb nog steeds een zachte G. Ik loop nog steeds als een toerist rond in Amsterdam terwijl ik hier vijf jaar heb gewoond. Dat hoort erbij, wat je in je jeugd meemaakt vormt je gewoon. Als je ooit een brand in huis hebt meegemaakt dan is het logisch dat je een bepaald gevoel bij een vlammetje hebt. Na Eindhoven ben ik in Utrecht gaan wonen omdat ik Grafisch designer wilde worden. Ik heb mijn diploma als ICT’er behaald maar ik verveelde me heel erg op mijn stageplek. Ook al kreeg je goed betaald en heb je een leuke auto je zit constant achter de computer of in de computer met je handen. Doordat ik de hardware leerde kennen kwam ik in aanraking met de software programma’s als Photoshop trokken me. Graffiti werd te duur en ik kreeg boete’s hier en daar. Ik wilde nog steeds graffiti spuiten maar Photoshop was tenminste niet illegaal.” 

Wanneer is je bedrijf, Advanced Motion Pictures, ontstaan?
“Toen ik in Rotterdam woonde samen met een vriend. We hadden er beiden niet echt verstand van; hoe je een bedrijf opzet maar we begonnen gewoon vanuit huis. Videoclips produceren en op een gegeven moment hadden we een anti-kraak pand. Patrick Marcelino (red.) is op een gegeven moment bij ons stage komen lopen. Patrick kwam net uit Groningen in Rotterdam wonen hahaha en na een aantal jaren hadden we een bedrijf. We konden er niet van leven maar we hadden heel veel liefde voor wat we deden en een geloof dat het goed komt, goed is.

AMP bestaat nog steeds?
“Nee, we zijn ieder onze eigen weg gegaan. We hebben geen ruzie gehad maar het was tijd voor wat anders. Er gebeurde heel veel in mijn leven destijds, ik had net mijn opa verloren, ik had tijd voor mezelf nodig. Het ging wel goed met het bedrijf we hadden grote artiesten binnen. Veel mensen vonden me succesvol maar ik zag mezelf gewoon als Bouba. Ik kon mijn huur van mijn pand betalen en maken wat ik leuk vond”.

We leven in een wereld waarin je uiterlijk een belangrijke rol speelt in hoe mensen je zien. Sta jij erbij stil wat je met je authentieke kledingstijl, je dreads, je gehele voorkomen communiceert naar de buitenwereld?
“Ik weet niet, ik heb altijd veel haar gehad. Ik heb een bos Afro gehad, vlechtjes, ik heb er heel lang uitgezien als een meisje hahaha lange vlechten, veel Afrikaanse vrouwen waren jaloers op mijn haar. Ik heb me er niet echt mee bezig gehouden. Ik was vroeger fan van Bonto’s and Harmony, zei hadden vlechten, dus ik ook. In Rotterdam had ik mijn haren voor het eerst geknipt, helemaal kaal.”

En als je een gesprek hebt met een potentiële klant dan trek je niet bepaalde schoenen aan?
“Nee, ik ga gewoon zoals ik ben, helaas voor sommigen maar ik voel me er goed bij. Ik wilde niet alle klusjes aannemen om het geld. Er zijn ook projecten waar ik niet heel blij mee ben, ook al werk ik voor mezelf ik had toch het gevoel dat ik voor iemand anders werkte. De drang kwam steeds meer om mijn eigen dingen te maken. Ik heb liever geen klant dan een klant die ik niet voel.”

boubadola, rotterdam, amsterdam, filmmaker, schrijver, congo, writer, producer, musician, instruments

Hoe ziet je schrijfproces eruit’?
“Het is heel onregelmatig, ik heb bijvoorbeeld nu een paar maanden niks geschreven. Ik forceer mezelf ook niet, het overkomt mij en ik heb heel lang met boekjes rondgelopen. Nu loop ik met een kleine iPad rond. In de tijd van Rotterdam woonde ik voor mijn gevoel in een Wereldstad vergeleken met Brabant. Ik schreef alles op wat ik meemaakte. De flat waar ik woonde, daar waren drie mensen vermoord, ik vond dat wel tof als filmmaker. Ik schrijf korte verhalen die eigenlijk wil verfilmen. Personages, situaties, mensen, dat ik bijvoorbeeld kijk naar een barman en een heel verhaal achter zijn leven bedenk. Dat loopt op een gegeven moment uit de hand. Boekjes vol met verhalen, cameraposities en dergelijke en dat werd op een gegeven moment een zorg. Ik schreef veel maar werkte het niet uit tot korte films, vandaar de zorg. Het werd op een gegeven moment een Nasi goreng hahahaha, een mix van alles.”

Wat is je grootste droom?
“Mijn grootste droom is om verhalen te vertellen die inspirerend zijn. Dingen te maken die een levensvorm hebben. Die generaties overleefd en waar je niet omheen kan. Wat er met mij is gebeurd, de coma, is een gave een perspectief die ik andere zou kunnen meegeven en mocht ik ooit kinderen krijgen dat ze weten dat papa niet gek was hahaha. Dat er iets is voor mijn nichtjes neven, kinderen, jan en allemaal, dat ze het leven aan durven te kijken net zoals een Typhoon. Sommige mensen leven gewoon; werken, thuis zijn en slapen. Er zijn heel weinig mensen die echt durven los te laten, vragen stellen, is dit het allemaal? En bepaalde artiesten doen dat en daar kijk ik tegenop. Door de coma ervaring ben ik een ander mens aan het worden, hoe ouder ik word hoe meer ik die ervaring snap.”

Beluister de rest van het interview hier en hoor hoe Bouba verteld over zijn producties in Zuid Afrika, zijn tijd bij Top Notch, het creatieproces met Typhoon en hoe hij ondanks alles trouw blijft aan zichzelf.

Leave a Reply

Your email address will not be published. Required fields are marked *